Umunsi mpuzamahanga w’abakozi uhuzwa cyane na Yozefu waba warakomotse he? Kuki witiriwe uyu mugabo?

Nk’uko tubikesha Urubuga rwa Wikipedia rugaragaza ko umunsi mpuzamahanga ufite inkomoko ku myigaragambyo y’abakozi bakoraga amasaha menshi ku munsi. Mu bihugu byateye imbere mu by’inganda bakoraga amasaha icumi, cumi n’abiri ndetse no kugera kuri cumi n’ane. Muri iyo myigaragambyo, bifuzaga ko bajya bakora amasaha umunani. Ni ukuvuga ko abakozi bifuzaga ko bajya batangira akazi nka saa moya kugeza saa sita no kuva saa munani kugeza saa kumi n’imwe (amasaha atanu mu gitondo n’amasaha atatu ikigoroba).

Hari ijambo ryahoraga rigaruka kenshi rya bwana Robert Owen mu mwaka 1817 rigira riti :

” Amasaha umunani y’akazi, amasaha umunani yo kwinezeza n’amasaha umunani y’ikiruhuko, (Le slogan ( 8 heures de travail, 8 heures de loisir, 8 heures de repos )”

Iyo myigaragambyo yaberewe i Haymarket mu ruganda rwa Mc Cormick i Shikago muri Amerika ku itariki ya 01 Gicurasi 1886 yaguyemo impirimbanyi umunani z’uburenganzira bw’abakozi. Iyo myigaragambyo yaje no gutuma habaho itegeko rigena igihe cy’ikiruhuko rimwe mu cyumweru (repos hebdomadaire) mu mwaka w’1906. Noneho nyuma y’imyaka 13 hajyaho itegeko rigena igihe cy’amasaha umunani y’akazi. Ni mu mwaka w’1919. Mu mwaka w’1947 noneho hagiyeho n’itegeko ry’uko uwo munsi w’ikiruhuko wajya bawuhemberwa.

Mu bihugu byinshi urwego rw’abakozi rwaharaniye ko tariki ya 01 Gicurasi yagirwa umunsi w’ikiruhuko bigerwaho, hakanibukwa abazize guharanira uburenganzira bw’abakoreshwa mu myigaragambyo y’i Chicago. Uwo munsi wakomeje kuba umunsi ukomeye mu bihugu nk’u Bushinwa, Koreya y’Amajyarugu, Cuba n’Uburusiya, aho hakorwa imihango ikomeye yo kuwizihiza muri ibyo bihugu.

Muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika na Canada ho, uyu munsi wizihizwa byemewe mu kwezi kwa Nzeri. Impamvu wizihizwa iyi tariki itandukanye n’inkomoko yawo igaturuka ko nyuma y’iyicwa ry’abigaragambyaga i Chicago, Perezida w’ Amerika Grover Clleveland yatinye ko kwizihiza uyu munsi ku itariki nyir’izina byaba uburyo bwo gutuma hibukwa ubwicanyi bwabaye nk’aho bishwe na Leta, kuko bishwe na Polisi.

Mu 1955, Kiliziya Gatolika yaje guharira uyu munsi Mutagatifu Yozefu urugero rw’abakozi, umugabo wa Bikira Mariya wabyaye Yezu, kuko Kiliziya ifata Yozefu nk’uhagarariye abakozi n’abanyabukorikori. Yozefu we yari umubaji. Papa Piyo wa XII washyizeho uyu munsi yifuzaga ko umurimo uhinduka koko mukristu. Papa Leon  XIII mu mwaka w’1889 ni bwo yagize Yozefu mutagatifu umurinzi w’ababyeyi n’abakozi kugira ngo ababere umuvugizi n’umurinzi.

Umunsi mpuzamahanga w’abakozi wizihizwa byemewe n’amategeko tariki ya 01 Gicurasi buri mwaka mu bihugu birenga 80 harimo n’u Rwanda. Mu Rwanda, hatangwa ikiruhuko ku bakozi, hakanatoranywa umukozi wakoze neza kurusha abandi muri uwo mwaka mu bigo bimwe na bimwe akabishimirwa.

Muri iki gihe, mu Rwanda hari imirimo twakwibandaho cyangwa twakerezaho amaso ikaba yahabwa agaciro kayo. Havugwa nk’imirimo yo mu burezi, imirimo ikorerwa mu nganda, imirimo yo mu rugo. Hari n’imirimo iteye inkeke nk’imirimo y’uburaya, imirimo yo gusabiriza, imirimo yo gucuruza mu kajagari (udutaro), na yo ukwiye kugira uko itekerezwaho mu buryo budashyira akaga mu buzima bwa bw’abayikora.

Nubwo bimeze bityo ariko ntibikuyeho ko bose ari abakozi baba bakwiye kwitabwaho kandi bakagira amategeko abarengera baba bakora akazi gasuzuguritse cyangwa gakomeye ariko ikidakwiye kwirengagizwa ni uko byose ari akazi kandi unasanga yewe ako gasuzuguritse ari ko kanafasha cyane abo bakomeye.

Sangiza abandi:

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *