Ni iki Musenyeri Smaragde Mbonyintege avuga ku kwivanga kwa Kiliziya Gatolika muri politiki ya Congo?

Ni kenshi Kiliziya Gatolika yakunze gutungwa agatoki ku kwivanga muri politiki y’ibihugu cyane ko ifite imbaraga zituma igira ijambo mu byemezo bifatwa, bikanashingirwaho mu buzima bwite bw’ababituye. Ibintu benshi baheraho bavuga ko kiliziya y’iki gihe yaba itatira amagambo yavuzwe na Yezu umushumba mukuru wa Kiliziya aho we yaranzwe no kutavanga iby’Imana n’ibya kayizari, bityo kuvanga amasengesho na Politiki benshi bakaba batabivugaho rumwe mu migenzereze ikwiye kuranga kiliziya. None abashumba bayo babivugahoiki? Mgr Smaragde aradusubiza.

Muri iyi minsi, kwivanga muri politiki kwa Kiliziya Gatolika byongeye kugarukwaho ahanini bishingiye ku myitwarire iri kuranga abayoboke ba Kiliziya mu makimbirane n’ibikorwa biri kubera mu gihugu cy’abaturanyi cya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), aho Kiliziya nayo yinjiye mu rugamba rwo gusaba ko Perezida Kabila, ava ku butegetsi akubahiriza ibiteganywa n’Itegeko Nshinga n’amasezerano y’amahoro yasinywe mu mpera za 2016.

Ibintu byafashe indi ntera ubwo bamwe mu bayobozi ba Kiliziya Gatolika muri iki gihugu bahamagariraga abayoboke bayo kwigaragambya, basaba Leta gukurikiza ibyumvikanyweho muri ariya masezerano yitiriwe Mutagatifu Slyvestre ku bijyanye n’itegurwa ry’amatora, ubusanzwe yagombaga kuba umwaka ushize.

Mu nkuru dukesha IGIHE cyagiranye n’Umwepiskopi wa Diyosezi ya Kabgayi kuri uyu wa gatatu tariki ya 31 Mutarama 2018, Musenyeri Smaragde Mbonyintege, yasobanuye byimbitse ko imyitwarire ya Kiliziya Gatolika muri Repubulika iharanira Demokarasi ya Congo , ishingiye ku bibera muri icyo gihugu, uko ijyana n’abaturage baho n’uko ikorana na bo.

Abayoboke ba kiliziya Gatolika mu myigaragambyo muri Congo.

Yagize ati “Uburyo bakoresha buterwa n’aho bari, ni bo bafite inshingano zo kureba uburyo bakoresha ariko tukareba niba icyo baharanira inyuma yacyo harimo ukuri, harimo gushaka amahoro, gushaka ubwumvikane. Ariko na none mu buryo babikora bigaterwa n’uko byifashe aho bari, ni ko tubibona.”

Akomeza asobanura ko Kiliziya Gatolika yo mu Rwanda uburyo yakoresha butandukanye n’ubwo iyo muri Congo ikoresha, bitewe n’uko ikibazo cyaba cyifashe n’imiterere y’igihugu n’abaturage.

Uyu Mushumba abajwijwe niba Kiliziya yemerewe politiki MGR Mbonyintege yasubije ko Kiliziya idashobora kurebera ubutegetsi bwica abaturage cyangwa butubahiriza uburenganzira bwabo, ahubwo igomba kugira icyo ikora n’icyo ivuga kugira bihinduke kandi bikosorwe mu maguru mashya abantu badakomeje kuharenganira cyangwa ngo bahasige ubuzima.

Yongeyeho kandi ko n’iyo Kiliziya ijyiye muri politiki y’igihugu ireba abantu bose, ariko ibujijwe kujya mu mashyaka no guharanira ubutegetsi. Aha ni naho ahera ashimangira ko hari ababona Kiliziya iri mu bikorwa byo gusaba ubutegetsi bubereye abaturage, bakabyitiranya na politiki yo kuburwanira ati ibi si byo harimo kwibesha kiliziya ntiharanira ubutegetsi ahubwo iharanira ubusugire n’uburenganzira bw’abayoboke bayo ari nabo baturage b’igihugu.

Yagize ati “Ntabwo Kiliziya yaharanira ubutegetsi no kujya mu mashyaka, iki kirazira ariko guharanira amahoro, iterambere, ubuzima bwiza bw’abaturage, izo ni inshingano zayo kandi nabyo ubyitegereje neza ni politiki.”

Musenyeri Smaragde Mbonyintege kandi asanga ntawe ukwiye kugaya imyitwarire ya Kiliziya Gatolika muri Congo , mu gihe bigaragara ko itagiye guharanira ubutegetsi ahubwo igamije guharanira ubutabera, amahoro, iterambere, kurwanya indwara n’ubukene, kuko ari bumwe mu butumwa bwayo. Aha akaba yaje yunga mu rya Mgr Thaddée Ntihinyurwa umushumba wa Archipiskopi ya Kigali uherutse gutangaza ko mu by’ukuri ibyerekeranye na politiki bitabareba gusa baharanira ka abaturage iteka bamererwa neza.

Mgr Thaddée NtihinyurwaYagize ati “Politiki ntabwo tuyinjiramo ariko tuba dushaka ko uburenganzira bw’Umunyarwanda turirimba mu ndirimbo, kwishyira ukizana, ibyo byose tuba dukeneye ko byubahirizwa cyane.”

Kiliziya se yaba ifata ite igisobanuro cy’imyigaragambyo?

Bamwe mu bayobozi ba Kiliziya muri Repubulika iaharanira Demokarasi ya Congo baherutse guhamagarira abayoboke bayo kwigaragambya bamagana ubutegetsi bwa Kabila. Iyi myigarambyo yafatiwemo abapadiri basaga 10, ababikira 2 n’abandi bakirisitu ndetse yewe hari n’abayiguyemo.

Ibi bikaba byaratumye Umushumba wa Kiliziya Gatolika ku Isi, Papa Francis yamagana ihohoterwa ryose ryakorewe abigaragambije, asobanura ko Kiliziya nta kindi ishyira imbere uretse gutanga umusanzu wayo mu kwimakaza amahoro n’ibyiza rusange.

Aha Musenyeri Mbonyintege, ashimangira ko Kiliziya yo muri RDC yahamagariye abantu kwigaragambya mu mahoro atari ukurwana, kandi ari uburyo bwo kugaragaza igitekerezo mu gihe udashoboye kurwana.

Yagize ati “Nibyo babahamagariye kwigaragambya mu mahoro ntabwo bavuze ngo mufate intwaro turwane, nta nubwo bashobora kubivuga nubwo bishobora kuzamo ariko ntibabivuga.”

Ni irihe somo Kiliziya yo muri RDC ikwiye kudusigira

Nk’uko tubikesha Umushakashatsi akaba n’Umusesenguzi kuri Jenoside, Tom Ndahiro, aherutsegutangaza ko ibyo kiliziya ikora muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo yakabaye n’ubundi ibikora. Avuga ko nta kibazo abona ku kuba Kiliziya Gatolika igira uruhare muri politiki.

Yagize ati “Nk’iyo Papa Francis avuga ku bijyanye no kurengera ibidukikije, ntabwo aba ari muri gahunda y’ubuzima nyuma y’urupfu. Ni ubuzima bwiza bwo ku Isi buba bumuhangayikishije.”

Akomeza agira ati “Kuko rero bafite ijambo muri rubanda Nyobokamana, bituma banagira iryo jambo mu baturage basanzwe, sinabyita rero ko ari ukwivanga, ahubwo baba bakora ibintu bakagombye nubundi gukora, bakoze neza nta kibazo, bakoze nabi na none byaba byiza kubivuga.”

Ndahiro yavuze ko ibikorwa Kiliziya ikora muri RDC ari byiza, ko iyo baza gukora nkabyo mu Rwanda, byari gushoboka ko jenoside yakorewe Abatutsi ikumirwa hakiri kare.

Ati “Iyo Abasenyeri bahanika ijwi ryamagana Jenoside, bakabwira abayoboke babo ko uzivanga mu bwicanyi bazamufungira amasakaramentu burundu, hari kurokoka benshi cyane.”

Ndahiro avuga ko Kiliziya Gatolika idateye nk’andi madini kuko yo ngo ari idini ariko ikaba nk’igihugu kuko ifite na Leta yigenga ya Vatican ifite uturere n’imirenge ku Isi ndetse na za Ambasade zigera ku 113 mu bindi bihugu, naho ibigera kuri 84 bikazigira i Vatican.

Twizere ko izi mbaraga Kiliziya iri gukoresha bigaragara ko zikenewe zizagera ku kintu cyiza amahoro akongera guhinda muri Congo, nubwo bidakwiye ariko na none twibuke ko nta rugamba rutagira Kajoriti bityo abapfa n’abakomereka ntibazabura ariko hakenewe amahoro arambye ariko kandi kuki abayobozi b’Afurika iteka beguzwa n’imvururu? Ntibikwiye

Sangiza abandi:

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *